Epitaaf — To whom the bell tolls

"Hoe is de sfeer? Ambtelijke ondersteuning goed? Het getwitter al een beetje onder controle? Mooi zo." Zo reutelt de informatievoorziening over de huidige stand van zaken rond de kabinetsformatie verder. Maar hoewel Yesilgöz door WNL, RTL, SBS, Telegraaf en anderen onverminderd hoog op het schild wordt getild, blijft zij een onbetrouwbare sfinx. Keiharde belangenstrijd, daar gaat het om. Dan kan men maar beter tanden laten zien en de eigen electorale machtspositie ten volle inzetten. Want zonder NSC is (ook) de VVD nergens en kan zij fluiten naar de regeringsmacht, hoewel ook Timmermans zich tegen beter weten in rijk blijft rekenen. Nu menen de kritiek op het nieuwe pensioenstelsel te kunnen afdoen met gemarchandeer (feitelijk: politieke chantage) en wat wheeling en dealing bij de onderhandelingstafel geeft geen pas. NSC is nota bene mede om deze kwestie opgericht. Wel van Wilders eisen dat hij zijn ambities matigt maar er zelf nog een paar scheppen bovenop doen is niet alleen vilein en hypocriet, maar bovenal uiterst dom. Wanneer de VVD zichzelf buitenspel zet heeft zij dat uitsluitend aan zichzelf te wijten. Zoals dat ook geldt voor NSC indien men zich de zaak definitief uit handen laat spelen. Tijd voor nieuwe verkiezingen? Dan zal (nogmaals) blijken dat de burger van al deze inertie dan wel slinksigheid niet is gediend.

Dat spel is uit. Rutte moge dan zijn fel begeerde baantje als internationale loopjongen naar verwachting krijgen toebedeeld, de VVD zal haar toon moeten matigen, zoals de Kamer haar demissionaire volgzaamheid zal moeten staken en ten volle het belang van de burger moeten gaan dienen. Zo niet dan verspeelt het parlement definitief haar vertegenwoordigende functie en kan men fluiten naar de 'democratie 2.0'. Dan heeft het rigide staatskapitalisme gezegevierd en kunnen de plutocraten en oligarchen verder vrijuit/ongehinderd hun gang blijven gaan. De repressieve staat is dan een volledig afhankelijk vehikel van hun ongebreidelde machtsbelangen geworden, zoals zij dat in feitelijke zin ook al decennialang is. Ondanks dat het polderen onverminderd zal worden voortgezet waarbij de vele piketpaaltjes als vanouds zullen worden geslagen, is de politiek dan morsdood en dient zij hooguit nog als een façade waarmee voor de bühne nog wat gratuite window dressing wordt opgevoerd. Ook dit kennen we in alle soorten en maten. Het sprookjesboek kan dan worden gesloten, maar een 'happy ending' laat zich raden. De samenleving zal krijgen wat zij met zichzelf heeft laten gebeuren. Men kan zich 'vrij en onverveerd' blijven wanen, de werkelijkheid zal duister en grimmig zijn. Dat was geen 'onontkoombaar' proces, maar een gevolg van schromelijke nalatigheid op vele fronten. Van talloos veel (serieuze) kritiek is weinig tot niets geleerd, laat staan toegepast. Het bleek uiteindelijk slechts een (voor velen uiterst comfortabel) gezelschapsspel dat tot in lengte van dagen zou zijn voortgezet indien ook daar niet de klad in was gekomen. Men kan zich verbijten om zoveel achteloosheid, maar dat zal niet helpen. De wereld draait – en draaft – gestaag door. Nog meer mensen dan nu reeds het geval is zullen het nakijken hebben. Leve de volledig 'gedesinfecteerde' steriele laboratoriumsamenleving. Zet u zich maar aan de centraal geregisseerde monitor en volg braaf alle instructies op. Dan komt het verder wel goed. Geen zorgen, 'Wij' waken wel over uw welbevinden.

De verkiezingen voor de EU zijn in aantocht, maar wie daarop enige hoop vestigt zal bedrogen uitkomen. Het zal blijken dat soevereiniteitsdilemma's met 'subsidiariteitsbeginselen' niet worden opgelost, dat de legitimiteit van democratisch geachte EU-instellingen wankel blijft, dat Europa geen onafhankelijke geopolitieke positie zal innemen en dat de bureaucratie nog verder zal uitdijen. Grensoverschrijdende vraagstukken zullen even gefragmenteerd benaderd blijven worden als nu het geval is, terwijl het internationale bedrijfsleven en vele schimmige lobby's hun greep op de besluitvorming zullen continueren en zo mogelijk vergroten. Het EU-project lijkt evenals de VN haar faillissement te naderen daar beleidsverantwoordelijken niet bij machte blijken – en ook niet van zins zijn – hieraan een zinnige wending te geven. De anti-democratische sentimenten zullen nog verder toenemen en een ernstige obstructie vormen voor al hetgeen men in humanitair en medemenselijk opzicht moge willen voorstaan. De zo beleden 'diversiteit' zal dan ver te zoeken zijn en gestaag uit beeld verdwijnen. Leve de internationale samenwerking. Bij uitbreiding van de EU zullen deze problemen alleen nog maar verder in omvang en reikwijdte toenemen, in plaats van dat zij zullen verminderen. Het zich rijk rekenen zal een prijs opleveren die Europese burgers duur zal komen te staan. Wat ooit een belofte voor de toekomst inhield is verworden tot een monstrum.

Zo'n 80 jaar na het beëindigen van WOII is Europa feitelijk nog even ver van huis als destijds, ook al lijkt het beeld anders te suggereren. De Koude Oorlog woedt als nooit tevoren, de plutocraten zijn nog immer stevig aan de macht, de bejubelde 'vrede' en 'voorspoed' zijn uiterst betrekkelijk in het licht van de vele conflicten en controverses op menig gebied — en zeker niet in de laatste plaats op sociaal-economisch vlak (een Europees verzorgingsstaatmodel met een gedegen sociaal zekerheidsstelsel is er nooit gekomen) — het Duitse federalisme kraakt in haar voegen, de Frans-Duitse samenwerkingsmotor van weleer hapert, deze politiek-strategische tandem leidt al tijdenlang een kwijnend bestaan en is zo niet op sterven na dood, de Navo rukt op, de VS bemoeit zich hevig met interne kwesties en weet het beleid rigoureus naar haar hand te zetten en Europa verspeelt achteloos haar restjes internationale goodwill op een wijze die op het belachelijke af is en ver van enige realiteitszin afstaat. Wie meent nu eigenlijk nog over een 'voortvarende aanpak' te kunnen spreken?

Nee, zo komen we er niet. De politiek alsook het beleid zal flink moeten worden opgeschud en bij de tijd gebracht wanneer men werkelijk werk wil maken van de principes die met de oprichting van de Europese samenwerking en instituties werden beoogd. Zoals dat ook geldt voor de constitutionele uitgangspunten van de eigen, Nederlandse, samenleving die in de loop der tijd hoe langer hoe meer in praktische zin zijn verwaterd. 'Vrijheid' en 'gelijk(waardig)heid' zijn mooie principes, maar wanneer zij dekmantels blijken ter handhaving van een status quo van structurele ongelijkheid dan kan men zich afvragen of burgers geen onsmakelijke fopspeen wordt voorgehouden. Er is tenslotte méér dan (relatieve) 'consumptievrijheid' die voor menigeen uiterst wrang uitpakt. Zeker ook in het licht van de immer toenemende globalisering van de wereldeconomie waarbij de grenzeloze exploitatie bizarre vormen heeft gekregen. 'Ora et labora'…?

Voordat men alles ten grave draagt zou het zinnig zijn om nog eens goed na te denken over de richting die men meent te moeten vervolgen, opdat later niet zal blijken dat men zich schromelijk heeft 'verrekend'. Dat vereist echter nogal wat. Zo tracht de Duitse liberale FDP nu goede sier te maken met een oproep tot 'Wachstum' (groei naar 'volwassenheid' n.n.), maar maakt hier een vrij onnozele partijpolitieke slogan tot 'Wachs-tun' (!) van. Ja 'de was doen' om de vuile was maar liever niet buiten te hangen, zo kennen we de liberalen als vanouds. 'Witwassen', daar is men goed in. Als zulke cosmetica het tegenwicht tegen de AfD moet vormen dan weten we hoe laat het is. Men is doel en richting kwijt, zoveel moge duidelijk zijn. En dat geldt zeker niet alleen voor de FDP als deelnemende partij in de Duitse 'Ampel'-coalitie waarin tal van wensdromen over elkaar heen buitelen alsof het een politieke tombola betreft waaruit naar willekeur gegraaid kan worden om toch vooral maar goede sier te kunnen blijven maken.

Ja, politiek is pure 'marketing' geworden, met alle ambiguïteit en hypocrisie die deze gerichtheid eigen is. Arme burgers…. zij verdienen beter, maar hebben desondanks slechts één leven. Culturele processen verlopen evenals evolutionaire zoals bekend tergend langzaam. Maar waar de evolutie behoudens 'aanpassende overleving' ondanks het intrinsiek ontbreken van doel en richting toch gestaag voortgaat, daar draait men in cultureel opzicht (te) vaak in cirkels rond waardoor men gedwongen is een en ander steeds weer opnieuw 'uit te vinden' en te ervaren. Dat de protesten tegen de oorlog in Israël toenemen is hoopgevend. Maar het zou nog mooier zijn indien men wereldwijd tegen oorlogsvoering in den brede in verzet zou komen en politieke leiders zou dwingen tot andere keuzes. Gezien de enorme belangen en machtspositie van het militair-industrieel complex zal dat echter nog lange tijd ijdele hoop blijken.

Hoe het ook zij, het is mooi geweest. Het ga u allen goed.

Nationale dodenherdenking

Een bezwerende mantra?

Het kwaad beteugeld,

de lessen geleerd?

Schrale troost,

moderatie ver weg.

De rijen

lijken gesloten

— zijn dat allerminst —

'het (nimmer gesloten) boek'

zal ons nog lang

blijven toeschreeuwen.

(Oorlogskind, 4 mei 2024) 

…

Dit was de laatste reguliere bijdrage van de redactie van Tijdingen over lopende politieke kwesties.
Wij zetten onze beschouwingen over ontwikkelingen van meer algemene aard echter voort en zullen daarover van tijd tot tijd berichten. Zie hiervoor onze rubriek Remains of the day

De redactie

... 

Reageren? Zie Gastenboek