Planet Earth — A world in turmoil and out of balance

Paradise lost?

Milieu, klimaat, vervuiling, verspilling, verkwisting, overbevolking, honger, armoede, deprivatie, rampspoed, people on the run, kortom: zinloosheid,  verdwazing en vertwijfeling alom. Ofwel: no direction home, ondanks dat men ooit het adagium van een terugkeer naar ‘the Garden’ (of Eden) koesterde. (En men overigens nog altijd meent dat dit met wat goede wil mogelijk zou zijn).

Welnu, die ‘garden’ is er nimmer geweest, zodat een terugkeer ijdele hoop, want eveneens een idee-fixe is. In plaats daarvan zou men werk kunnen maken van processen die men zelf heeft bewerkstelligd en in stand houdt en hieraan een wending geven die de mens ten voordeel strekt en ten goede komt. Niets staat immers voor altijd ‘vast’, zoals ook de status quo geen onontkoombare werkelijkheid behoeft te zijn indien men het leven op aarde ook wèrkelijk anders zou willen inrichten. Wanneer men anderzijds onder meer de bevindingen van onze Remains beziet en tot zich laat doordringen, dan is er weinig hoop op zulk een wending zolang de belangen van enkelen boven die van de wereldgemeenschap gesteld blijven worden. Dat heeft alles met macht en ongelijkheid van doen en dit verschijnsel is daarmee weliswaar zo oud als de mensheid zelf, maar niet ‘onontkoombaar’. Samenlevingen en staatsorganisaties zijn mensenwerk, geen ‘natuurverschijnselen’, ook al denken velen dat de ‘wet van de jungle’ de enige is die ertoe doet. Het koesteren van het ‘recht van de sterkste’ moge dan leidend zijn voor machtswellustige fanaten, het blijft een psychopathologische gesteldheid die allerwegen tot onheil leidt. Zo ook vele ‘economische’ gerichtheden, modellen en staatsordeningen die daarmee zijn verbonden.

Onderschikking en bovenschikking, daar gaat het om. Alle verondersteld of voorgewend egalitarisme ten spijt. Zowel van mensen als prioriteiten. Een constante die immer aan de orde gesteld zal moeten worden indien er van enige ‘vooruitgang’— in welke zin dan ook — sprake zal kunnen zijn. Bij alle ontkenning of veronachtzaming van dit begrippenpaar zullen de (al dan niet hooggestemde) aspiraties wat dit betreft tevergeefs blijven en kan men zich eindeloos, hoewel vruchteloos, rijk blijven rekenen. Deze ‘overvloed’ zal ons dan net zo blijven nekken als alle verspilling en verkwisting die daarmee gepaard gaat.

Is ‘matiging’ dan een goede optie? Dat hangt ervan af welk soort matiging men voor ogen heeft. Het adagium van ‘minder’ kan, zoals bekend, nogal uiteenlopende betekenissen en connotaties hebben.
Waar gaat het om, minder ‘mensen’, immigratie, vluchtelingen? Minder ‘fossiel’ gondstoffenverbruik, minder dierlijk voedsel? Of vooral minder greed (inhaligheid), minder exploitatie? Minder chemie (kunststoffen, plastics, voedsel- en andere toevoegingen)? Minder belastingdruk, regelgeving, bureaucratie, dwangmatige controledrift? Minder megalomane ‘ambitie’? Minder exposure van zelfoverschatting en zelfvoldaan- heid? Minder in zichzelf gekeerdheid? Minder hyperigheid?
Anders gezegd, wat is realistische zinvolheid? En wat gepreoccupeerde verdwazing? Zolang de proportionaliteit van een en ander in de mist blijft hangen en men zich blindstaart op selectieve verontwaardiging over ‘misstanden’ zullen dit soort kwesties door elkaar blijven lopen en zal van de ontwikkeling van een helder (onderscheidend) beeld geen sprake kunnen zijn. Eerst de zaken op een rij en in een juiste context geplaatst, vervolgens bezien wat wel of niet gewenst, mogelijk en haalbaar blijkt. En vooral niet het paard achter de wagen blijven spannen, of nog erger: zomaar wat roepen voor de bühne of meehuilen met wolven die slechts op weerloze schapen azen. Want daarmee zal het leed niet worden gekeerd, maar slechts in omvang en reikwijdte toenemen.

Men kan zeker wat, maar wil men dat ook? Dat blijft de vraag. Vooral voor degenen die aan het roer zitten, of menen de teugels in handen te hebben. Dat zijn zeker niet primair de burgers die immer onder druk worden gezet om ‘targets’ te halen en niet aflatend ‘stippen op de horizon’ in het oog te houden, maar de namens hen opererende bewindvoerders die voorgeven het allemaal goed ’in het vizier’ te hebben en te weten wat ‘goed’ is voor de burger. Dat blijkt meestal neer te komen op selectieve belangenbehartiging vanuit een hovaardige zelfoverschatting. ‘De tering naar de nering zetten’ is dan ook meestal een vorm van kinderlijk ’winkeltje spelen’ waarbij een (veel te) grote broek wordt aangetrokken. De burger heeft hier allemaal niets aan, hoezeer deze club ook op het publiek blijft inpraten om de samenleving van het tegendeel te overtuigen. Intussen worden er met het geven van allerhande ‘advies’ en ‘consultancy’ goede zaken gegaan en worden er dienovereenkomstige subsidies verstrekt. Maar alles blijft een zwaktebod tegen de achtergrond van de enorme problemen waar de wereldbevolking nog altijd mee kampt. Er wordt hoegenaamd niets ‘opgelost’, noch structureel aangepakt. De problemen worden vooruit- en terzijde geschoven. Als ze al worden erkend. Andere belangen — zoals politiek-economische of militair-strategische — krijgen doorgaans de voorrang. De mens wordt in het vigerende markteconomische denken immers als ‘zelfredzaam’ (alsook ‘zelf-lerend’) beschouwd. Hij wordt geacht over ‘capabilities’ (sic; n.n.) te beschikken die kunnen worden aangewend om ‘het goede leven’ mogelijk te maken en daaraan deel te nemen. Niks ‘machtsongelijkheid’ of ‘afhankelijkheid’. Daar wil men niets van weten, want dat schaadt de illusie en zet een domper op alle met goede bedoelingen ingezette ‘voortvarendheid’. Maar zo righteous als men voorgeeft is de obsessieve club niet. Institutionele onder- en bovenschikking is immanent aan samenlevingsordeningen en daarmee ook omnipresent. Wie dus werkelijk iets zinnigs aan deze fenomenen wil doen zal niet om rigoureuze trendbreuken heen kunnen, waarbij ook ingenomen eigen posities aan de orde dienen te worden gesteld. Kom er eens om. Dat blijkt telkens weer (te) veel gevraagd.

Wie is nu feitelijk afhankelijk van wie? Is Europa werkelijk zo afhankelijk van de VS en de Navo als wordt voorgewend? Of is het veeleer andersom? Allen zijn afhankelijk van China, zoveel is zeker. Niet alleen Europa, ook de VS. Vandaar dat in dit kader de dringende aanbevelingen om de EU een zelfstandige, meer onafhankelijke, positie te laten innemen tegenover wie dan ook verre van illusoir en zeker niet uit de lucht gegrepen is. Slaafse volgzaamheid zal alleen maar méér afhankelijkheid teweeg brengen. Daarmee levert men zich bij voorbaat uit aan volledig onvoorspelbare belangen, machten en krachten waarop men geen enkele invloed zal kunnen uitoefenen. Praten over ‘bestaanszekerheid’, ‘veiligheid’ of ‘mensenrechten’ is dan volstrekt illusoir en gratuit. Zo zijn degenen die kritiek hebben op eigengereide staten zoals Israël daarmee nog geen antisemiet, net zomin als degenen die kritiek hebben op de oorlogsvoering in de Oekraïne daarmee ‘automatisch’ Putin-aanhangers zijn. Dit zijn opvattingen die met complexe geopolitieke werkelijkheden weinig hebben uit te staan, maar het publiek in zinloze dichotomieën van een simplistisch ‘goed’ en ‘kwaad’ trachten te persen. Alles geheel volgens een Koude Oorlogsretoriek die onnodig polariseert en verdeelt. Zo kweek je geen adhesie, maar louter weerstand en weerzin. Naar 'targets' en 'stippen' kan men dan fluiten.

Kinderen voor kinderen

Nu Trump na alle idiotie en schofferingen van het recht wederom door de Amerikaanse bevolking is gekozen en geïnstalleerd als grote roerganger kan men zich afvragen wat dit land mankeert. De premature hyperillusoire borstklopperij van deze megalomane man kent wederom geen grenzen en maakt een belachelijke vertoning van alle te grabbel gegooide staatsmacht. Trump geeft met zijn holle retoriek en kinderlijke krachtpatserij blijk van een weerzinwekkend soort wishful thinking met betrekking tot een samenleving die al een gerede tijd zowel financieel-economisch, sociaal-maatschappelijk, als moreel failliet is. Het claustrofobisch en xenofoob nationalisme dat ter compensatie hiervoor tentoon wordt gespreid is een armetierige demonstratie van onmacht en onkunde. Het staat bol van het ressentiment.

Intussen tiert het rigide kapitalisme welig. Vandaar dat men elders – waaronder in Europa – grote moeite heeft om hiertegenover een stevige positie in te nemen. Men loopt immers al zo'n driekwart eeuw achter ‘durfkapitalisten’ aan alsof het de ultieme vrijheid betreft. Het ultraconservatieve en reactionaire nationalisme dat hiermee gepaard gaat blijft dan ook zeker niet tot de VS beperkt. Vandaar dat de reacties zo ambivalent en opportunistisch, maar vooral zo hypocriet zijn. Moet men anderen nu de maat gaan nemen voor wat men zelf in beleidsmatig opzicht eveneens blijft verkwanselen? Ook in de EU stelt men opportunisme boven de rechtsorde, gelet op de wankelmoedige wijze waarop schendingen van het internationale recht worden gelegitimeerd. Ja, dan wordt het lastig, zo niet onmogelijk. Wanneer infantilisme de boventoon gaat voeren en leidend wordt voor beleid en bestuur dan moet men niet vreemd opkijken dat mensen zich ook infantiel gaan gedragen. De wereld wordt dan een complete kleuterspeelplaats, ware het niet dat de gevolgen daarvan desastreus zullen zijn. Machtsmiddelen in handen van desperado's leggen die wild om zich heen slaan is vragen om moeilijkheden die niet te overzien zijn. Zo ook alle wapens die in handen van niets- en niemand ontziende personen tot weerzinwekkende ellende leiden. 'Veiligheid'? Begin eerst thuis maar eens om orde op zaken te stellen zou men denken, alvorens onder het mom van ‘vrijheid’ moord en brand te schreeuwen. De wereld is geen kermis, noch een Disneyland. Afstand nemen is het devies, want allerwegen dringend geboden.

De Trump-administratie is de voorlopige hekkesluiter van een lange neoliberale ontwikkeling met desastreuze gevolgen voor mens en samenleving. Die begon met Thatcher en Reagan (maar was feitelijk al tijdens het Interbellum voorbereid) en werd gevolgd door Nederlandse politici als Lubbers en Kok en die vervolgens werd voortgezet door menig andere bewindvoerder waaronder Blair, Schröder en Rutte. Clinton en Obama waren slechts ‘tussenpausen’ die aan het ingezette regressieve en reactionaire beleid nog een zekere ‘progressieve’ democratische wending dachten te kunnen geven, zoals de PvdA en D66 die in Nederland met hun langjarige beleidsmatige en bestuurlijke volgzaamheid dachten te kunnen realiseren. Daarvan is niets terechtgekomen. Niet in de VS, noch in Nederland en de EU. Want ook In Europa werd de (economische) steven onmiskenbaar naar rechts gericht en de beleidsklok teruggedraaid. Het maatschappelijk ressentiment dat nu leidend is geworden voor de politieke verhoudingen en het beleid is het paradoxale gevolg van juist deze ontwikkeling waartegen samenlevingen zich niet hebben afgezet, maar die men allerwegen juist heeft omarmd. De gevolgen zijn immens gebleken: bestuurlijke versnippering, uitholling van staats- en overheidsfuncties, zware klappen voor de publieke sector, verregaande exploitatie, aantasting sociale zekerheden en toegenomen ongelijkheid op vele fronten. Daarnaast depolitisering en toenemend populisme en nationalisme. Het maatschappij-ontregelende markteconomisch denken wordt daarmee niet gestuit, maar ontluisterend en cynisch voortgezet. Tot in het absurde. Zelfs de vrije wereldmarkt en handel worden nu met protectionistische maatregelen in de ban gedaan en uit alle macht bestreden. Nota bene een geloofsartikel van de marktliberalen. Humane internationale oriëntaties hebben het onderspit gedolven en het moeten afleggen tegen verregaand financieel en militair-strategisch opportunisme. VN-organisaties worden schaamteloos in de ban gedaan. De geopolitieke (George W.) Bush-doctrine is nog altijd dominant in het buitenlands beleid. Zeker voor de Atlanticisme-fanaten. Dit beleid is echter evenals de neoliberale doctrine tot op het bot failliet. Het bewerkstelligt geen vreedzame betrekkingen, maar conflict. Naar ‘prosperity’ kan men fluiten. Het zal de voortgezette politieke show voorlopig echter niet deren. De media lusten er wel pap van en gaan gretig in alle opwinding mee alsof het fenomenen zijn die een ‘nieuwe dageraad’ zouden betreffen. Welnu, de zon is allang ondergegaan en zal voorlopig ook niet meer schijnen zolang men zich op façades blijft blindstaren. De vele brutale reactionaire krachten zullen daarentegen niet rusten alvorens men het ontregelende machtsspel geheel en volledig volgens eigen regels en maatstaven aan samenlevingen weet op te leggen. We leven in een laffe, hypocriete en cynische wereld met veel bombarie. How fragile we are...

Nu autocraten ook in tal van landen de macht vrijelijk kunnen uitoefenen kan men zich tevens afvragen wat de term ‘democratie’ feitelijk nog inhoudt. Het volk regeert over het algemeen slechts in naam, maar staat vrijwel buiten spel als het om werkelijke machtsuitoefening gaat. Over hun hoofden wordt er van alles beslist zonder dat het algemeen belang daarmee een dienst wordt bewezen, of zelfs maar prioriteit heeft. Men kan zich achteraf dan wel via ‘verkiezingen’ uitspreken, maar de mandaten worden naar believen – en dus naar willekeur – voor allerlei selectieve belangen aangewend. Geïnstitutionaliseerde lobbycircuits trekken aan de touwtjes en bepalen de gang van zaken volgens eigen preferenties. Dat heeft met ‘democratie’ allemaal niet zoveel te maken ook al stelt men het graag anders voor. Ook verwijzingen naar stelsels van ‘checks and balances’ heeft in de praktijk vaak weinig om het lijf, zeker wanneer kritiek uit den boze is en de kop wordt ingedrukt. Dat blijkt vaker schering en inslag dan men wil erkennen. En zeker niet alleen in staten die de democratie openlijk schofferen, dan wel compleet negeren. Ook in Europa zien we dit mechanisme hand over hand toenemen en met allerlei schijnargumenten en drogredenen worden vergoelijkt. ‘Nood breekt wet’, ‘er is geen alternatief’, ‘voortvarend bestuur en beleid vergt krachtdadig optreden’ — dat soort argumenten en redeneringen. Onder het mom van ‘(staats)veiligheid’, ‘soevereiniteit’, ‘autonomie’, indekken tegen ‘gevaar’ wordt er van alles doorheen gejaagd waarvan de legitimiteit vaak ver te zoeken is. Met kiezersmandaten kan men zoals gezegd alle kanten op. Ja, dan wordt het slikken of stikken. Het wordt doorgaans lijdelijk geaccepteerd, ook al ‘mort’ het volk. Meestal weet de kiezer overigens nauwelijks waarvoor ‘mandaten’ worden verstrekt. Zoals vaker betoogd gaat het om ‘blanco cheques’ die op basis van populariteit ‘in goed (dan wel blind of illusoir) vertrouwen’ worden verstrekt, zo men dit - plus de consequenties ervan - al beseft. Wanneer de electorale buit binnen is, is het meestal gedaan met de vele gretige beloften die het kiezersvolk zijn voorgehouden. De democratie raakt daardoor hoe langer hoe verder uitgehold. Dan moet er veel propaganda aan te pas komen om zaken nog enigszins te kunnen rechtvaardigen en recht te praten. Media staan steeds vaker klaar om deze taak gedwee uit te voeren. Zij zijn daarmee een verlengstuk van het cynische machtsspel geworden, ondanks dat zij (blijven) menen de belangen van het volk te dienen. Structureel blijkt er een dominante rol weggelegd voor een selecte groep beleidswelgevallige personen en woordvoerders die maling hebben aan kritiek en waarvoor vele rode lopers worden uitgerold. Het plichtmatige weerwoord komt er bekaaid vanaf en blijft meestal marginaal, of geheel achterwege en in de coulissen. Van genuanceerde en gebalanceerde berichtgeving en informatievoorziening is dan ook nauwelijks meer sprake. Het ‘huis van de democratie’ zit volledig op slot — en zo hebben autocraten en hun kompanen het ook het liefst.  

De pot en de ketel: ketelmuziek?

Daarentegen schiet Trump in eigen voet wanneer hij meent territoria van – nota bene – bevriende (Navo-)bondgenoten zonder pardon te kunnen ‘claimen’ en annexeren. Daarmee vervallen alle aantijgingen tegen vergelijkbare intenties en gedragingen van anderen en maakt hij een complete farce van het bondgenootschap. Immers wanneer men de hoofdbepaling uit het Handvest gestand zou doen zou zulk een aanval een aanval op alle bondgenoten zijn en zou dit een oorlogsverklaring aan de VS tot gevolg (moeten) hebben. Tenzij de betreffende lidstaat (i.c. Denemarken) zulk een annexatie (i.c. Groenland) 'vrijwillig' zou accepteren en voor deze territoriale afstand genoegen zou nemen met extra (defensie)gelden ter compensatie van dit verlies. Maar het argument dat ‘de’ Groenlandse bevolking voor de VS zou willen kiezen doet feitelijk niet ter zake zolang de Deense regering gerechtigd is de soevereiniteit uit te oefenen. Een schot voor de boeg derhalve? Dat staat te bezien. Want wat indien Trump zijn zin niet krijgt? Wordt het eiland dan toch ingelijfd? De reacties in Europa zijn lauw en gelaten. Dat geeft te denken en voorspelt weinig goeds. Men zal toch echt bij zinnen moeten komen en dit soort schofferingen – al zijn deze (voorlopig) nog retorisch – krachtig moeten bestrijden. Want indien men dit nalaat hebben Navo en/of EU-landen feitelijk geen enkel argument meer om anderen van zulke vergelijkbare redeneringen en praktijken te betichten en zaagt men feitelijk aan de eigen (soevereiniteits)poten. De ganse geopolitieke constellatie wordt daarmee in de waagschaal gesteld en feitelijk vogelvrij verklaard. Het de maat nemen van Putin alsook de steun voor het ontregelende geostrategische gemanipuleer van Zelenski wordt dan een compleet belachelijke vertoning die in redelijkheid niet meer valt vol te houden (zo dit al het geval was). Nu de Verenigde Staten zich in de lijn van machthebbers als Putin en Netanyahu andermaal buiten de rechtsorde plaatsen is de tijd gekomen om daadwerkelijk en consequent de banden met dit soort regimes te verbreken en gezamenlijk te verklaren dat die niet zullen worden hersteld zolang men op deze weg voortgaat. Zo niet, dan vervallen alle claims die men in staats- en volkenrechtelijk opzicht nog meent te kunnen volhouden en is het gedaan met de internationale rechtsorde, ook al meent de Navo wellicht dat een en ander 'prima' met de voorgestane eigen beleidslijn valt te rijmen zolang de VS maar aan de touwtjes blijft trekken en de wereld naar gewenste 'hemispheres' kan blijven opsplitsen. 1 Maar dit soort cynisme zal toch echt verlaten moeten worden indien men werkelijk serieus werk wil maken van 'vrede en veiligheid voor allen'.

Sommige dolende politieke watchers menen evenwel dat geopolitieke desoriëntaties van Oost-Europese en Baltische staten als leidraad voor de Europese positionering als geheel zouden moeten dienen en over valide argumenten te beschikken waarom Europa het (defensie)beleid van zulke staten zou moeten omarmen en navolgen. Die zijn er evenwel niet, daar deze oriëntaties voortspruiten uit een veronderstelde expansionistische dreiging waarop ook het verstokte Atlanticisme van West-Europese landen is gebaseerd. Een slechter advies is nauwelijks denkbaar, want men begeeft zich daarmee op een heilloze weg die slechts conflictzoekende krachten dient en de broze vrede geenszins bevordert. Beide gerichtheden verzwakken de Europese samenwerking die weliswaar moeizaam tot stand komt en met veel vallen en opstaan gepaard gaat, maar zeker niet zo insignificant zou behoeven te zijn als nu veelal het geval is. Het klakkeloos en willoos achter banieren van anderen aanlopen dient niet de Europese belangen die men zo hartgrondig zegt te willen behartigen. Veel politici blijken te lijden aan selectieve amnesie die gebruikt wordt om opportunisme te verbloemen en zich van verantwoordelijkheden te ontslaan, dan wel zich vergaande bevoegdheden aan te meten. Met historisch besef heeft men derhalve ook weinig op, tenzij het in het eigen straatje past en voor opportunistische doeleinden aangewend kan worden. Dan is men er als de kippen bij. De werkelijkheid wordt steevast naar zulke mechanismen gemodelleerd en van alle realiteitszin ontdaan. Maar wie vrede wil mijdt de oorlog zoveel mogelijk en zoekt haar zeker niet op. Ook voorbereidingen daartoe zijn lang niet zo vredelievend als wordt gesuggereerd, maar getuigen vaak van een mentaliteit die zaken nodeloos op de spits drijft. ‘Defensie’ is dan ook geenszins louter een kwestie van bewapening, maar veeleer van evenwichtig en behoedzaam opereren. Dat schijnt echter voor hardliners moeilijk te verteren kost te zijn. Men waant zich krachtdadig en superieur, maar verschanst zich als angsthazen. Daaraan kan weinig hoop en vertrouwen worden ontleend dat deze zaken in goede handen zijn. Alle geloof in ‘afschrikking’ is tot nu toe historisch gezien prematuur zo niet misplaatst gebleken en dat zal zo blijven indien men zich heiliger blijft wanen dan de Paus. Het drijft slechts de bewapeningswedloop op en de enigen die daarvan profteren zijn degenen die de bewapeningsindustrie runnen. Volkeren en staten werden dan ook niet zozeer aangevallen omdat zij ‘zwak’ waren, maar vooral omdat er wat te halen viel. Uiteindelijk haalden alle indringers bakzeil en moesten het veld ruimen. De dekolonisatie van vele landen is een significant voorbeeld van wat usurpators te wachten staat indien men zich onaantastbaar waant. Met vaak geringe(re) middelen wisten bevolkingen zich van hun belagers te ontdoen. Tot verbijstering van degenen die over superieure (militaire) macht dachten te beschikken. De tijger bleek vaak taaier dan de olifant. Met andere woorden: ‘vijanden’ mogen er in vele soorten en maten zijn, maar het idee dat men zich ten finale hiertegen kan beschermen is een illusie zolang men geen duidelijk beeld van zulke ‘vijanden’ voor ogen heeft. Dat was een harde les die sommigen nog altijd maar moeilijk kunnen verstouwen. Oorlog is evenals (het bewaren van) vrede verre van kinderspel. Ook niet van ‘grote kinderen’. Bij oorlog wacht slechts dood en verderf, heldendom is vooral iets voor romantici. Alle zelfopoffering ten spijt. Bezint eer ge begint, zou het motto moeten zijn. En laat u hiertoe niet verleiden. Het is al ernstig genoeg wanneer agressie leidend en beleidsbepalend wordt, zoals nu schaamteloos van diverse kanten wordt gedemonstreerd. Ook door degenen die omstandig verklaren ‘vredelievend’ te zijn en ‘bruggen’ te willen bouwen. Ach, laat u niet bedotten.

Het wordt hoog tijd dat de rode lopers voor mensen als Rutte definitief worden opgeborgen en dat zij het veld ruimen. De Navo meent zich meer en meer als een plaatsvervangende EU — en zelfs als een zelfbenoemde ‘regering’ voor het ganse westelijke halfrond te kunnen gedragen. Men bemoeit zich verregaand met interne politieke beslissingen van staten en samenlevingen. Dat is onverteerbaar. Zeker wanneer zowel de EU als de VN daarvoor volledig worden genegeerd en opzij gezet. Dit soort mensen heeft nu wel meer dan genoeg schade en ellende teweeg gebracht. Wanneer men werkelijk zo eager is om ten strijde te trekken moeten zulke mannetjesputters maar als eersten naar het front en zien hoe in zulke omstandigheden te overleven in plaats van anderen de wet voor te schrijven. Het is bar en boos. Stoppen hiermee. Solide politieke tegenmacht is het enige waarmee effectief verzet kan worden uitgeoefend tegen zulke cynische machtsuitoefening. Maar dan zullen samenlevingen minder naïef moeten zijn dan nu het geval is. Niet de Unie als zodanig is zwak zoals voortdurend wordt betoogd, maar haar ondermaatse leiders die keer op keer menen zonder consequenties bij voorbaat de handdoek in de ring te moeten gooien en daarmee voor zo’n slordige 450 miljoen mensen denken te kunnen bepalen wat goed is. Waar blijft de oppositie? Trump en zijn kompanen zitten op ramkoers tegen vrijwel de gehele wereld. Dat zal ze bezuren, want met hun maniakale ‘dollardiplomatie’ zal niet alles te koop blijken. Zeker geen peace of mind. Nu ook de EU zich bedient van afkoopsommen voor zaken die men nauwelijks onder controle krijgt lijkt het grote geld (van burgers wel te verstaan) bepalend voor vrijwel alles waarmee samenlevingen te kampen hebben en waarop politici geen enkel zinnig antwoord weten te formuleren. Totdat de (fiscale) geldstromen opdrogen en de geldkraan door burgers wordt dichtgedraaid.. Dan zal men toch echt uit een ander vaatje moeten tappen. Now is the moment om tot bezinning te komen alvorens alle kansen zijn verkeken en het gedaan is met het Europese project. Laat u niet manipuleren en uitspelen. Niet door Trump, niet door Rutte, niet door Putin of Zelenski, niet door Von der Leyen - of wie dan ook.

 [1] Opvallend genoeg nam het NOS-journaal in de berichtgeving kritiekloos de aanbeveling over om Groenland binnen 'de Amerikaanse veiligheidszone' te brengen. Daarmee suggererend dat een en ander 'gebalanceerde verhoudingen' zou bevorderen. Dat Denemarken daarmee een probleem heeft werd  weliswaar niet ontkend, maar financiële compensatie zou uitkomst kunnen brengen zo luidde de boodschap. Ach, was het allemaal maar zo simpel, wat  zouden we ons dan verder nog druk maken... . Maar nee, de burger zal zoals gebruikelijk weer financieel voor dit gemarchandeer moeten opdraaien. 'Veiligheid' mag tenslotte wat kosten, nietwaar? Zo kunnen de Denen (en anderen met hen) zich de 'gelukkigste' mensen op aarde blijven wanen.