We zijn beland in een Faustiaanse wereld waarin de mensheid zich heeft laten verlokken tot het opgeven van autonomie in ruil voor beloftes over veiligheid, vooruitgang, rechtvaardigheid, humaniteit, welvaartsdeling en de meest fantastische vooruitzichten. Als gevolg hiervan heeft de wereldgemeenschap zich volledig van grootschalige techno-entrepreneurs en bijbehorende financiële markten afhankelijk laten maken en hebben samenlevingen zich feitelijk willoos hieraan uitgeleverd. Men heeft zichzelf zogezegd zo goed als buitenspel gezet. Aan de buitenissige grillen van het (staatsgeleide) kapitalisme ontkomt niemand meer. Ondanks dat het in vroeger tijden in essentie niet veel anders was zijn de verwachtingen heden ten dage dermate opgeschroefd dat men collectief in een lllusoir universum terecht is gekomen waarin weinig is wat het lijkt. De vele façades buitelen zonder betekenis over elkaar heen — de show is alles, een uitzichtloze danse macabre resteert. Wie durft het in deze context nog te hebben over 'ontwikkeling', zo kan men zich afvragen. Om over menswaardigheid maar te zwijgen. De wereld is een schouwtoneel van gefnuikte verwachtingen en niet-ingeloste beloften, de mens heeft het nakijken en staat met lege handen. Shakespeare wist het al, ondanks de fraaie dialogen die hij de actores liet uitspreken. Van dialoog is echter in de publieke ruimte nog maar weinig sprake, meestal gaat het om 'ex cathedra' uitspraken die als onontkoombare oekazes worden gebezigd en waarbij geen tegenspraak wordt geduld. "Waar is de gulle lach tot op heden gebleven? Dat vraag ik u af mijnheer Zonneberg", was ooit een prangende vraag. (Of was het Zuckerberg?). Nee, zoveel te lachen valt er niet in 'consumer paradise'. Het financieel monopoliekapitalisme is een pervers diabolisch systeem pur sang, zowel wat 'moraal' als uitwerking betreft. Technocraten en slippendragende bureaucraten regelen het wel. Daar zijn geen parlementen of regeringen bij nodig. Die lopen alleen maar in de weg. We staan er zwak applaudiserend bij en menen dat iedereen «kansen» heeft. Welnu, dat is louter theorie. In werkelijkheid ontregelt het stelsel nagenoeg alles wat samenlevingen werkelijk behoeven, te weten proportionele en gerechtvaardigde intermenselijke verhoudingen waarbij niet slechts een handjevol graaiers en freeriders, maar de voltallige gemeenschap aan zegeningen kan deelnemen (voor zover die nog bestaan en niet volledig zijn geëxploiteerd).

Intussen wordt de belastingbetalende burger als boosdoener van nagenoeg alles beschouwd. Zou het werkelijk?
Een paar hardnekkige misverstanden op een rij:

'Vergrijzing' ? Flink overdreven, want veeleer is er sprake van een gestage demografische ontwikkeling. De grootste groep is nog altijd de leeftijdscategorie 40-65, niet 65+

'Ouderen leven riant' ? Ongenuanceerd en grotendeels onjuist. Van de 3 miljoen AOW-gerechtigden leeft 1 miljoen op de armoedegrens.

'Ouderen beschikken over flinke vermogens' ? Onjuist. Pensioenvermogens en virtuele opbrengsten eigen woning zijn niet direct in koopkracht om te zetten.

'Ouderen drijven de kosten voor de gezondheidszorg op' ? Demagogisch. Er zijn tal van factoren die hierin meespelen. Maar de 'tekorten' worden veroorzaakt door het onttrekken van gemeenschapsgeld aan de algemene middelen voor publieke voorzieningen (m.n. door defensie en 'innovatieve subsidies').

'Ouderen houden woningen bezet, daardoor komen jongeren niet aan de bak' ? Tendentieus en demagogisch. Woningtekorten zijn met name veroorzaakt door falend beleid zoals o.a. door het verzelfstandigen van woningcorporaties en het vermarkten van de huisvesting. Dit zijn de werkelijke boosdoeners.

'Burgers slurpen energie' ? Ongenuanceerd. De grootste energieslurpers zijn datacenters (goed voor de energievoorziening van 2 miljoen huishoudens). Daardoor raakt het stroomnet met name overbelast.

'Burgers zijn schuldig aan de milieuvervuiling zoals met plastic afvalstoffen' ? Eenzijdig. Producenten van verpakkingsmaterialen kunnen hun gang gaan zoals dat onder meer ook geldt voor producenten in de agro-exportindustrie. Daar vragen burgers niet om.

En zo zijn er naast het omineuze 'regeringen en overheden moeten in deze onzekere tijden de broekriem aanhalen, we ontkomen niet aan noodzakelijk bezuinigingen (n.n.)' nog talloze voorbeelden van selectieve beeldvorming. Veel van zulke misverstanden hebben inmiddels een mythisch karakter gekregen, hoewel de kern ervan ideologische vooringenomenheid betreft. Maar ondanks dat politiek en media hierbij flink garen spinnen zijn de genoemde soort beweringen en opvattingen behoorlijk ondermijnend voor een juist begrip van reële verhoudingen en ontwikkelingen. Vooral wanneer feitelijke tegenspraak wordt uitgesloten en men er verder het zwijgen toe doet. De leidende gedachte lijkt te zijn dat wanneer beweringen maar structureel worden herhaald dit 'vanzelf' wel 'waarheid' oplevert. Niets is evenwel minder waar. We worden tegen beter weten in bedonderd waar we bij staan.
Zo heeft het omstandig en niet-aflatend gehengel naar adhesie Zelenski op de valreep nog eens 90 miljard opgeleverd waarmee hij vrijelijk zijn gang kan gaan. De EU heeft zich onder de bezielende leiding van de tandem Rutte/Von der Leyen wederom tot pinautomaat van de oorlogsvoering laten reduceren. Smijten met andermans geld blijkt nu eenmaal een aanlokkelijke manier om mee te scoren. Trump vindt het wel best zo, dan kan hij zijn handen vrij houden voor 'belangrijkere' zaken terwijl Europa zich tot risee van de geopolitiek laat verklaren. Fijn geregeld boys and girls, dat is nog eens voortvarende politiek waar EU-burgers op zitten te wachten. Dacht u het werkelijk? Over fantomen gesproken…

Prettige Kerstdagen.